ΕΝ ΥΠΟΜΟΝΗ ΠΟΛΛΗ

Πρωτ. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Για την πίστη μας

η υπομονή είναι αρετή.

Είναι η επίγνωση

ότι δεν είναι το θέλημά μας,

ο κόπος μας, οι στόχοι, τα όνειρά μας,

οι επιλογές μας

που οδηγούν στην ευτυχία,

αλλά η πρόνοια και το θέλημα του Θεού.

 

 Στις δύσκολες στιγμές της ζωής μας μία φράση δεσπόζει στα χείλη των ανθρώπων που μας αγαπούνε: «Υπομονή». Η ίδια η φράση δείχνει μία παραίτηση από την απόπειρα να αλλάξουμε την πορεία μας. Δείχνει ότι έχουμε κάνει αυτό που μπορούσαμε, προσκρούουμε σε τοίχο και το μόνο που μας απομένει είναι να περιμένουμε. Κι αν αυτό έχει γρήγορα εξέλιξη, η υπομονή είναι δικαιολογημένη. Συχνά η υπομονή προϋποθέτει εκ των πραγμάτων βάθος χρόνου. Άλλοτε πάλι ο χρόνος γυρίζει εντός μας. Γνωρίζουμε ότι δεν μπορούμε να διορθώσουμε κάτι, κυρίως μία απώλεια, με αποτέλεσμα η μόνη ενδεδειγμένη στάση είναι να αποδεχθούμε το γεγονός που μας συνέβη και να προσπαθήσουμε να αντλήσουμε παρηγοριά κάνοντας κάτι διαφορετικό, μία καινούργια αρχή στη ζωή μας, μία καινούργια σύνδεση με ανθρώπους και κόσμο, ή με τακτοποίηση των αναμνήσεών μας, προκειμένου να μην καταβληθούμε. Εδώ εύκολα έρχεται η απελπισία, αλλά και η κατάθλιψη. Άλλοτε πάλι η υπομονή είναι η συστηνόμενη κατάσταση όταν έχουμε θυμό για ό,τι έγινε στη ζωή μας, είτε όταν φταίμε εμείς, οπότε και ο θυμός στρέφεται προς τον εαυτό μας, είτε όταν φταίνε οι συνάνθρωποί μας ή οι περιστάσεις της ζωής ή όταν ρίχνουμε τις ευθύνες στον Θεό, οπότε ο θυμός προσανατολίζεται αντίστοιχα. Η υπομονή γίνεται φάρμακο στην αδυναμία διόρθωσης των καταστάσεων. Πόσο όμως, σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η υπομονή δεν είναι παρά μοιρολατρία και συμβιβασμός με την ήττα, χωρίς ελπίδα για μία νέα αρχή; 

Για την πίστη μας η υπομονή είναι αρετή. Είναι η επίγνωση ότι δεν είναι το θέλημά μας, ο κόπος μας, οι στόχοι, τα όνειρά μας, οι επιλογές μας που οδηγούν στην ευτυχία, αλλά η πρόνοια και το θέλημα του Θεού. Ότι ο Θεός λειτουργεί με το κριτήριο του να μας δώσει ευκαιρίες για την προσωπική μας αναγέννηση, όχι κατ’ ανάγκην ως τιμωρία για τις όποιες αμαρτίες μας, διότι τότε δεν θα υπήρχε ίαση στη ζωή μας, καθόσον οι αμαρτίες μας είναι πλήθος και ο Θεός θα ήταν δικαστής, κάτι το οποίο δεν πιστεύουμε. Και προσωπική αναγέννηση σημαίνει επίγνωση του νοήματος και του σκοπού της ζωής. Σημαίνει αυτοέλεγχος για την πορεία, τα λάθη, τους στόχους, τις σχέσεις μας. Έλεγχος για τις αδυναμίες του χαρακτήρα μας. Για το κατά πόσον οι επιλογές μας συμβαδίζουν με το θέλημα του Θεού. Αυτή η επίγνωση και την ίδια στιγμή η αυτοκριτική είναι εφαλτήρια εμπιστοσύνης στην αγάπη του Θεού προς τα πρόσωπά μας. Και η αγάπη αυτή δεν μπορεί να τεθεί σε αμφιβολία. Όσο κι αν ο πειραστής του κόσμου και της ζωής σ’  αυτό αποσκοπεί, στο να μας κάνει να αισθανθούμε ότι ο Θεός δεν μας αγαπά και ότι μας έχει εγκαταλείψει μόνος μας, εντούτοις δεν πρέπει να υποκύψουμε. Κανένας πατέρας δεν διαγράφει ούτε εγκαταλείπει το παιδί του, επειδή δεν είναι όπως το θέλει. Αν είναι γνήσιος, το δέχεται. Εν αληθεία και μετανοία ή αφήνοντας τον χρόνο να λειτουργήσει καταπραϋντικά, αλλά είναι έτοιμος να το δεχτεί. Διότι η αληθινή αγάπη ουδέποτε εκπίπτει.

 

Για την πίστη μας η υπομονή μαρτυρεί μία σε βάθος συναίσθηση ότι ο χρόνος δεν είναι εχθρός του ανθρώπου, ακόμη κι αν μαζί του φέρνει ματαιώσεις και δοκιμασίες. Ο χρόνος είναι πορεία προς την ωριμότητα και η ωριμότητα έρχεται όχι μέσα από τα ευχάριστα, αλλά, κυρίως, μέσα από τα δύσκολα. Και το δύσκολο είναι να αποδεχθούμε ό,τι μας συμβαίνει, ακόμη κι αν δεν είμαστε οι υπαίτιοί του. Το φάρμακο που νοηματοδοτεί τις ματαιώσεις εν τω χρόνω είναι κι εδώ η αγάπη. Η αγάπη μας κάνει να κερδίζουμε τον χρόνο ο οποίος σπαταλιέται στην αγωνία να ερμηνεύσουμε τι μας συμβαίνει, να οργιστούμε με τον εαυτό μας και με τους άλλους, να πενθήσουμε για τις ήττες μας. Η αγάπη είναι αυτή που κάνει την υπομονή λιγότερη επώδυνη. Και αγάπη εδώ σημαίνει να ανοιχτούμε προς τον πλησίον μας. Διότι ό,τι φαίνεται ότι στερηθήκαμε ο Θεός το αναπληρώνει στέλνοντάς μας και πρόσωπα και καταστάσεις, δια των οποίων μπορούμε να κάνουμε καινούργια ξεκινήματα. Η ωριμότητα έρχεται όχι μέσα από την κατάθλιψη της ήττας, αλλά μέσα από την επιλογή να παλέψουμε να ξαναχτίσουμε. Στον πόνο για τη στέρηση ανάσα είναι η υπομονή. Δεν είναι όμως αρκετή αν δεν ανα-νοηματοδοτήσουμε τη ζωή μας.

 

Κάποτε η υπομονή χρειάζεται όταν έχουμε έναν στόχο, ο οποίος δεν μπορεί να εκπληρωθεί άμεσα. Όταν χρειαζόμαστε να στρίψουμε το τιμόνι της ζωής μας κάπου αλλού ή να περιμένουμε, εργαζόμενοι τον καλόν αγώνα. Είναι ο λόγος του Αποστόλου Παύλου στους Κορινθίους: «Εν παντί συνιστώντες εαυτούς ως Θεού διάκονοι, εν υπομονή πολλή» (Β’  Κορ. 6, 4). «Με κάθε τρόπο συσταίνουμε τον εαυτό μας ως υπηρέτες του Θεού, με τη μεγάλη μας υπομονή». Ο Απόστολος των Εθνών έβλεπε ότι το έργο του ευαγγελισμού των ανθρώπων δεν καρποφορούσε άμεσα. Ότι ήθελε πολλές ωδίνες για να γεννηθεί το καινούργιο. Έτσι επέλεξε να υπομένει, θεωρώντας τον εαυτό του διάκονο του Θεού. Να κάνει προσευχή. Να εναποθέτει τις αγωνίες του στον Θεό. Και να περιμένει να φανερωθεί το θέλημά Του, ακόμη κι αν για τον ίδιο είχε μαρτύριο αυτή η οδός. Κόπο. Σωματικά βασανιστήρια από τους αρνητές του Χριστού. Πνευματικά βασανιστήρια από όσους, ενώ επέλεγαν την πίστη, εντούτοις ήθελαν να τη ζήσουν κατά το θέλημά τους και όχι κατά το θέλημα του Θεού. Όμως ο Παύλος είχε επίγνωση ότι ήταν «μηδέν έχων και τα πάντα κατέχων». Ότι στη ζωή δεν είναι αυτό που θέλουμε εμείς το σημαντικό, αλλά αυτό που ο Θεός επιτρέπει. Ακόμη κι αν δεν έχουμε τίποτα, αν έχουμε τον Θεό μαζί μας, έχουμε τα πάντα. Γι’  αυτό και υπέμεινε. Και ο Θεός τον άκουσε, ακόμη και στις φαινομενικές ήττες. Κάποιοι από τους βασανιστές του δεν άλλαξαν γνώμη. Δεν έπαυσε όμως ποτέ να προσεύχεται και να συγχωρεί. Ακόμη κι αν έφυγε από κοντά τους ή εκείνοι από κοντά του. Ακόμη κι αν ηττήθηκε από εκείνους σωματικά. Δε νικήθηκε όμως ως προς την αγάπη. Το ίδιο κι εμείς. Ακόμη κι αν καταλαβαίνουμε ότι δεν μπορούμε να φέρουμε τους άλλους κοντά μας, τουλάχιστον ας μην πάψουμε να τους αγαπούμε. 

 

Για τον κόσμο οι δοκιμασίες, οι ήττες, οι ματαιώσεις, οι στερήσεις, το να βλέπουμε ότι οι άλλοι δεν είναι όπως τους θέλουμε είναι αφορμή μεγάλων θλίψεων. Καταφεύγει ο κόσμος στην υπομονή την οποία θεωρεί κατάσταση απραγίας, παραίτησης, κατάθλιψης.  Και πορεύεται εν τη λύπη. Για την πίστη μας η υπομονή είναι χαροποιός. Είναι η ευκαιρία, παρά το δυσάρεστο συναίσθημα που βιώνουμε, να βρούμε καινούργιους προσανατολισμούς, να επιμείνουμε στις ανθρώπινες σχέσεις όταν νιώθουμε ότι υπάρχει περιθώριο ή όταν δεν γίνεται αλλιώς, καθώς υπάρχουν άνθρωποι με τους οποίους αναγκαστικά πρέπει να παραμείνουμε συνδεδεμένοι, να ωριμάζουμε χτίζοντας και βγάζοντας προς τα έξω τον καλύτερο εαυτό μας. Αυτόν που εμπιστεύεται το θέλημα του Θεού και με τη λάμψη της πίστης στα μάτια συνεχίζει δοξάζοντας τον Θεό, ως τα πάντα κατέχων. Και όντας έτοιμος, με την βοήθεια Εκείνου, να αντέξει. 

 

Αυτός είναι ο δρόμος της Εκκλησίας. Αυτής που μας κάνει να βιώνουμε την αγάπη του Θεού και να μπορούμε να συνυπάρχουμε με τον άλλο. Όχι από θέση ανωτερότητας, αλλά από διάθεση να τον δούμε ως τον οικείο μας. Και μέσα στην υπομονή της συνύπαρξης, ο Θεός θα δίδει. Όχι μαγική αλλαγή του άλλου, αλλά την αντοχή σε μας και το παράδειγμα σε κείνον. Διότι ο καθένας μας γίνεται δοχείο της χάριτος, αν θελήσει να υπομείνει. Ή, αν δεν αντέχει, τουλάχιστον με ταπείνωση να ξαναρχίζει τη ζωή του, όχι κατηγορώντας τους άλλους, αλλά βλέποντας τον εαυτό του στην προοπτική της ανάγκης για ωριμότητα.

Πηγή

I HAVE ENOUGH!

https://www.youtube.com/watch?v=3AbnE7j8958 Cantata for the Purification of Mary
1. Arie B Ich habe genug, Ich habe den Heiland, das Hoffen der Frommen, Auf meine begierigen Arme genommen; Ich habe genug!   Ich hab ihn erblickt,   Mein Glaube hat Jesum ans Herze gedrückt;   Nun wünsch ich, noch heute mit Freuden   Von hinnen zu scheiden.	1. Aria B I have enough, I have taken the Savior, the hope of the righteous, into my eager arms; I have enough!   I have beheld Him,   my faith has pressed Jesus to my heart;   now I wish, even today with joy   to depart from here.
2. Rezitativ B Ich habe genug. Mein Trost ist nur allein, Daß Jesus mein und ich sein eigen möchte sein. Im Glauben halt ich ihn, Da seh ich auch mit Simeon Die Freude jenes Lebens schon. Laßt uns mit diesem Manne ziehn! Ach! möchte mich von meines Leibes Ketten Der Herr erretten; Ach! wäre doch mein Abschied hier, Mit Freuden sagt ich, Welt, zu dir: Ich habe genug.	2. Recitative B I have enough. My comfort is this alone, that Jesus might be mine and I His own. In faith I hold Him, there I see, along with Simeon, already the joy of the other life. Let us go with this man! Ah! if only the Lord might rescue me from the chains of my body; Ah! were only my departure here, with joy I would say, world, to you: I have enough.
3. Arie B Schlummert ein, ihr matten Augen, Fallet sanft und selig zu!   Welt, ich bleibe nicht mehr hier,   Hab ich doch kein Teil an dir,   Das der Seele könnte taugen.   Hier muß ich das Elend bauen,   Aber dort, dort werd ich schauen   Süßen Friede, stille Ruh.	3. Aria B Fall asleep, you weary eyes, close softly and pleasantly!   World, I will not remain here any longer,   I own no part of you   that could matter to my soul.   Here I must build up misery,   but there, there I will see   sweet peace, quiet rest.
4. Rezitativ B Mein Gott! wenn kömmt das schöne: Nun! Da ich im Friede fahren werde Und in dem Sande kühler Erde Und dort bei dir im Schoße ruhn? Der Abschied ist gemacht, Welt, gute Nacht!	4. Recitative B My God! When will the lovely 'now!' come, when I will journey into peace and into the cool soil of earth, and there, near You, rest in Your lap? My farewells are made, world, good night!
5. Arie B Ich freue mich auf meinen Tod, Ach, hätt' er sich schon eingefunden.   Da entkomm ich aller Not,   Die mich noch auf der Welt gebunden.	5. Aria B I delight in my death, ah, if it were only present already!   Then I will emerge from all the suffering   that still binds me to the world. Πηγή

π.Σεραφείμ Ρόουζ-Η καντάτα του Μπαχ που του άλλαξε...

Προσκυνητής: π.Σεραφείμ Ρόουζ-Η καντάτα του Μπαχ που του άλλαξε...: Ο Ευγένιος αγαπούσε ιδιαιτέρως τη Λειτουργία σε Σι Ελάσονα, τα Κατά Ιωάννη Πάθη, τα Κατά Ματθαίον Πάθη, το Μαγκνιφικατ, τις καντάτες και...

"Ο ΑΓΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ", 1972

https://www.youtube.com/watch?v=LcQnIBFL--0

«Mνημονευτέον τοῦ Θεοῦ μᾶλλον ἢ ἀναπνευστέον»


 Γρηγόριος ο Θεολόγος, Ναζιανζηνός

Προσευχή κατά τη χαραυγή

Tου Γέροντος Σωφρονίου του Έσσεξ
 Ω Κύριε αιώνιε και Δημιουργέ των πάντων,
ο οποίος με την ανεξερεύνητη αγαθότητά σου
με κάλεσες σ’ αυτή τη ζωή,
ο οποίος μου έδωσες τη χάρη του βαπτίσματος
και τη σφραγίδα του Αγίου Πνεύματος,
ο οποίος με προίκισες με την επιθυμία
να αναζητήσω εσέ
τον μόνο αληθινό Θεό,
εισάκουσε την προσευχή μου.

Δεν έχω ζωή, φως, χαρά ή σοφία
ούτε δύναμη χωρίς εσένα, ω Θεέ.
Εξαιτίας των αμαρτιών μου δεν τολμώ να υψώσω
τους οφθαλμούς μου σ’ εσένα.
Αλλά συ είπες στους μαθητές σου:
« Κάθε τι που θα ζητήσετε στην προσευχή σας με πίστη,
θα το λάβετε»
και «κάθε τι που θα ζητήσετε στο όνομά μου
θα γίνει».

Γι’ αυτό τολμώ να σε επικαλεστώ:
Καθάρισέ με από κάθε ρύπο σωματικό και
πνευματικό.
Δίδαξέ με να προσεύχομαι ορθά.
Ευλόγησε αυτή τη μέρα που χάρισες σ’ εμένα
τον ανάξιο δούλο σου.

Με τη δύναμη της ευλογίας σου κάνε με ικανό
συνέχεια να ομιλώ και να εργάζομαι για τη δόξα σου,
με καθαρό πνεύμα, ταπείνωση, υπομονή, αγάπη,
ευγένεια, ειρήνη, θάρρος και σοφία,
να αισθάνομαι πάντοτε την παρουσία σου.

Με την άπειρη αγαθότητα σου, ω Κύριε Θεέ
δείξε μου το δρόμο του θελήματός σου,
και δώσε ώστε να βαδίζω μπροστά σου
χωρίς αμαρτία.

Ω Κύριε, σ’ εσένα όλες οι καρδιές είναι ανοικτές.
Συ γνωρίζεις όλα όσα έχω ανάγκη.
Συ γνωρίζεις την τυφλότητα και την άγνοιά μου.
Συ γνωρίζεις την αστάθεια και την διαφθορά της
ψυχής μου.

Αλλ’ ούτε ο πόνος και η αγωνία μου είναι κρυμμένα
από σένα .
Δέξου ,σε παρακαλώ , την προσευχή μου
και με το Άγιο Πνεύμα σου δίδαξέ με τον δρόμο που
πρέπει να πορευθώ.

Και όταν η διεστραμμένη μου θέληση με οδηγήσει σ’
άλλους δρόμους,
μη μ’ αφήσεις να χαθώ, αλλά κάνε με να επιστρέψω
σ’ εσένα.
Δος μου, με τη δύναμη της αγάπης σου, να κρατηθώ
σταθερά στο αγαθό.

Φύλαξέ με από κάθε λόγο ή πράξη
που μπορεί να καταστρέψει την ψυχή,
από κάθε επιθυμία που μπορεί να σε δυσαρεστήσει
Και να βλάψει τον αδελφό μου.

Δίδαξέ με πως πρέπει και τι πρέπει να λέγω.
Αν είναι θέλημά σου να μην απαντώ,
δος μου πνεύμα ειρηνικής σιωπής,
που να μην προκαλεί λύπη ή πόνο στον αδελφό μου.
Στήριξέ με στο δρόμο των εντολών σου
και μέχρι την τελευταία μου πνοή
δώσε να μην απομακρυνθώ από το φως των εντολών
σου.

Οι εντολές σου ας γίνουν ο μόνος νόμος της ζωής
μου
στη γη και σ’ όλη την αιωνιότητα.
Ω Θεέ, σε παρακαλώ, ελέησέ με.
Λύτρωσέ με από τη θλίψη και την αθλιότητά μου
και μην κρύβεις από μένα το δρόμο της σωτηρίας.
Μέσα στη μωρία μου ,ω Θεέ, σου ζήτησα πράγματα
πολλά και μεγάλα.

Θυμάμαι πάντοτε την αδυναμία μου, την αγένεια και
την φαυλότητά μου και κράζω:
Ελέησέ με.
Μη με απομακρύνης από το Πρόσωπό σου εξαιτίας
της αλαζονείας μου.

Δώσε και αύξησε σε μένα τη δύναμη
να σε αγαπώ σύμφωνα με τις εντολές σου,
εγώ ο χειρότερος των ανθρώπων,
με όλη μου την καρδιά,
με όλη μου την ψυχή,
με όλη μου τη διάνοια,
με όλη μου τη δύναμη,
και με όλη μου την ύπαρξη.

Ναι, ω Θεέ, με το Άγιο πνεύμα σου,
δίδαξέ με δίκαια κρίση και γνώση.
Δος μου τη γνώση της δικής σου αλήθειας,
πριν έλθει το τέλος μου.

Διατήρησε τη ζωή μου στον κόσμο τούτο,
μέχρι να μπορέσω να σου προσφέρω άξια μετάνοια.
Μη με οδηγήσεις σε θάνατο στη μέση των ημερών
μου.

Ούτε ενόσω ο νους μου είναι τυφλωμένος .
Όταν όμως θέλεις να βάλεις τέρμα στη ζωή μου,
να μου το δείξεις από πρωτύτερα
για να προετοιμάσω την ψυχή μου
πριν παρουσιαστεί μπροστά σου.

Να είσαι μαζύ μου, ω θεέ, κατά την φοβερή αυτή ώρα
και να μου δωρίσεις τη χαρά της σωτηρίας ,
Καθάρισέ με από τις κρυφές αμαρτίες μου
και απ’ όλη την αχαριστία που έχω μέσα μου
Και δώρισέ μου καλή απολογία
μπροστά στο θρόνο της κρίσης σου.

Ναι, ω θεέ , με το μεγάλο σου έλεος
και την αμέτρητη αγάπη σου
για το ανθρώπινο γένος,
Άκουσε την προσευχή μου.


Πηγή

Η μετάνοια μάς ανοίγει τον ουρανό και μάς εισάγει στον Παράδεισο

Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος

«...Σκέψου μια σπίθα πού έπεσε μέσα στη θάλασσα, μήπως μπορεί να σταθεί εκεί ή να φανεί; Όση σχέση έχει, λοιπόν, μια σπίθα με το πέλαγος, τόση σχέση έχει η αμαρτία σου σε σύγκριση με τη φιλανθρωπία του Θεού. Και καλύτερα, θα έλεγα, όχι τόση, αλλά πιο πολλή. Γιατί το πέλαγος, ακόμη και αν είναι απέραντο, έχει όριο, μέτρο και σύνορα. Η φιλανθρωπία όμως του Θεού είναι απεριόριστη.Γι’ αυτό σου επαναλαμβάνω. Είσαι αμαρτωλός; Μην απελπίζεσαι».
Πηγή